VAR Và Công Nghệ Việt Vị: Sự Khác Biệt Giữa Premier League Và Champions League Qua Bàn Thắng Wirtz
Trong trận hòa 2-2 giữa Fulham và Liverpool tại vòng 20 Premier League, bàn thắng của Florian Wirtz ở phút 57 đã gây tranh cãi lớn. Ban đầu, trọng tài biên Lee Betts đã phất cờ báo việt vị và từ chối bàn thắng. Tuy nhiên, sau quá trình kiểm tra kéo dài, VAR đã can thiệp và công nhận bàn thắng. Nguyên nhân xuất phát từ công nghệ việt vị bán tự động (SAOT) với mức dung sai 5cm được áp dụng tại Premier League, trong khi ở UEFA Champions League và nhiều giải đấu châu Âu khác, quy tắc này không tồn tại và việc xác định việt vị được đo chính xác đến từng milimet. Điều này có nghĩa, trong một trận đấu ở Champions League, với cùng tình huống, Wirtz rất có thể đã bị bắt việt vị. Bài viết phân tích chi tiết quy trình VAR, sự khác biệt công nghệ giữa các giải đấu và đưa ra các ví dụ tương tự trước đó.
Công nghệ VAR tiếp tục là chủ đề gây tranh cãi hàng tuần tại Premier League. Trong khuôn khổ loạt bài phân tích các tình huống VAR quan trọng, chuyên gia Andy Davies - cựu trọng tài cấp cao với hơn 12 mùa giải kinh nghiệm tại Premier League và Championship - đã mổ xẻ tình huống đáng chú ý trong trận Fulham 2-2 Liverpool.
Ở phút 57, Florian Wirtz của Liverpool nhận đường chuyền xé hàng phòng ngự, dứt điểm thành công đánh bại thủ môn Bernd Leno. Ngay lập tức, trọng tài biên Lee Betts phất cờ báo lỗi việt vị, và trọng tài chính Craig Pawson từ chối bàn thắng. Tuy nhiên, VAR do Andrew Madley điều khiển đã vào cuộc kiểm tra.
Quá trình kiểm tra kéo dài bất thường. Cuối cùng, VAR đã đề nghị lật ngược quyết định trên sân và công nhận bàn thắng cho Liverpool. Với mắt thường và cả trên những khung hình tĩnh từ truyền hình, nhiều người đồng ý rằng Wirtz dường như đã ở thế việt vị. Thế nhưng, Công nghệ Việt Vị Bán Tự Động (SAOT) đã đưa ra kết luận ngược lại.
Kể từ những vòng đấu cuối cùng của mùa giải 2024-25, Premier League đã chính thức áp dụng SAOT để thay thế phương pháp vẽ tay truyền thống. Hệ thống này sử dụng dữ liệu theo dõi để xác định vị trí cầu thủ, hứa hẹn độ chính xác và tốc độ cao hơn. Tuy nhiên, có hai yếu tố then chốt khiến quy trình tại Premier League khác biệt so với Champions League và nhiều giải đấu lớn ở châu Âu.
Thứ nhất, Premier League sử dụng hệ thống SAOT của Genius Sports (cũng được dùng tại Bỉ, Mexico và Brazil), khác với hệ thống được sử dụng tại UEFA Champions League. Quan trọng hơn, Premier League áp dụng mức dung sai 5cm khi xác định việt vị. Điều này về lý thuyết nhằm giảm bớt những quyết định việt vị quá sít sao chống lại đội tấn công, với triết lý khuyến khích bàn thắng.
Tình huống của Wirtz là minh họa hoàn hảo. Dưới hệ thống của Premier League với 'vùng dung sai' dày hơn, cầu thủ này được xác định là không việt vị. Nhưng trong một trận đấu Champions League, nơi áp dụng tiêu chuẩn nghiêm ngặt không có 5cm dung sai và đo lường chính xác đến milimet, Wirtz sẽ bị bắt lỗi và bàn thắng bị hủy.
Bất chấp việc áp dụng SAOT, yếu tố con người vẫn tồn tại trong những tình huống việt vị sít sao. Hệ thống SAOT sẽ tự động xác định và đề xuất 'Điểm Phát Bóng' - thời điểm chính xác quả bóng được chuyền đi trong đường chuyền cuối cùng. Tuy nhiên, VAR có quyền xác nhận hoặc yêu cầu điều chỉnh điểm này một vài micro-frame nếu cảm thấy chưa chính xác. Chính yếu tố thiết yếu này đã gây ra sự chậm trễ trong việc kiểm tra tình huống tại Fulham, khi VAR không hoàn toàn thoải mái với lựa chọn ban đầu của hệ thống.
Đây không phải lần đầu tiên mức dung sai 5cm của SAOT tại Premier League tạo ra ảnh hưởng. Trước đó, vào tháng 11, Bruno Guimarães của Newcastle United cũng ở trong tình huống tương tự trước khi Harvey Barnes ghi bàn vào lưới Manchester City. Cùng tháng, Gabriel Gudmundsson cũng được xác định là không việt vị khi Lukas Nmecha ghi bàn cho Leeds United trước Aston Villa.